Odkrywanie historii kobiet (herstorii)

W  niedzielę, 8 marca 2026, o godz. 11.00 w Willi Caro, odbędzie się niezwykły warsztat tworzenia osobistych/rodzinnych narracji (her)storycznych w ramach cyklu pt.: „Gliwice- brakująca połowa dziejów miasta”, poprowadzony przez Małgorzatę Tkacz-Janik. 

Z okazji Dnia Kobiet skupimy się podczas warsztatu na kobiecych biografiach, lecz zaczniemy od bardziej ogólnych rozważań o „rodzinnej pamięci”, pamiętaniu i upamiętnianiu. 
Zastanowimy się wspólnie, czy odkrywanie historii kobiet (herstorii) wnosi coś nowego do naszego rozumienia przeszłości rodziny, wspólnoty, sąsiedztwa?

Kto jest najczęściej wspominaną osobą w twojej rodzinie (familiji)? Dziadek (opa, starzik), stryj (stryjo), wujek (uja, ujek, onkel), czy babcia (oma, starka), stryjenka (stryjno), a może ciotka (tota)?

Ile i co pamiętamy o kobietach, a jak pamięć niesie przez pokolenia rodzinne historie męskie? Czy różnice pomiędzy tymi opowieściami wynikają wyłącznie ze stereotypów? Jak oddzielić stereotypy i rodzinne mity od faktów? Która z opowieści - ta o linii żeńskiej, czy ta o linii męskiej jest nimi bardziej opleciona, zafałszowana? Co czujemy, gdy na jaw wychodzą „trudne prawdy” o dziejach najbliższych, jak sobie z tym radzimy? 

Warsztat będzie się składał z wykładu, pracy w grupach i pracy indywidualnej oraz przerwy z niespodzianką. Uprzejmie prosimy o przyniesienie ze sobą zdjęć lub rzeczy (artefaktów), które stanowią dla Państwa najważniejsze odnośniki do rodzinnych historii kobiet (herstorii). Jeśli postacie, które zechcecie Państwo przypomnieć i omówić na warsztacie, nie są osobami z rodziny, ale sąsiadkami, „przyszywanymi ciotkami”, lub biografiami zasłyszanymi, ale na zawsze zapamiętanymi, jak najbardziej, ten warsztat też jest dla Państwa. 

Warsztat poświęcony wydobywaniu (her)storii z historii rodzinnych skoncentruje się na poszukiwaniu, często mniej widocznych, żeńskich korzeni, aby coraz świadomiej budować własne poczucie tożsamości. Powiemy sobie, jak poprzez uzupełnianie narracji o perspektywę kobiecą przeciwstawić się ogólnemu kryzysowi opowieści, wynikającemu z tabu lub wykluczenia np. o charakterze politycznym, aby coraz umiejętniej wchodzić w relacje ze skomplikowanym współcześnie światem.

Wstęp na spotkanie wolny, liczba miejsc ograniczona. Serdecznie zapraszamy!

***

Zapraszamy do udziału w wyjątkowym cyklu, którego bohaterką jest gliwicka (her)storia. Rozpoczęliśmy 8 października 2025 r., złoto-polsko-jesiennym spacerem po centrum miasta. Podążyliśmy śladami niedostrzegalnej na pierwszy rzut oka, artystycznie przetworzonej żeńskości. Na zakończenie cyklu, zaplanowaliśmy warsztat skupiony na odkrywaniu (her)storii ukrytej w dziejach rodzinnych, dążąc do uwypuklenia i uporządkowania wiedzy o liniach żeńskich, koligacjach, pokrewieństwach i powiązaniach – także tych sąsiedzkich i koleżeńskich. Cykl przygotowała i prowadziła dr nauk humanistycznych, Małgorzata Tkacz-Janik, na co dzień związana z Uniwersytetem Śląskim oraz Regionalnym Instytutem Kultury im. Wojciecha Korfantego. Podczas spaceru, 18 października 2025r. , prowadzącą wspierałyprzewodniczki Stowarzyszenia Szlakiem Kobiet. 

„Pierwsze spotkanie – spacer – odkrył nieoczywiste perspektywy widzenia gliwickich detali architektonicznych, rzeźb, zdobień, obrazów, ale i całych założeń urbanistycznych. Określenia <żeńskość> i <żeńszczyzna> nie zostały wybrane przypadkiem. Dziś są to słowa rzadko używane, ale mają spore znaczenie przy rekonstruowaniu historii kobiet. <Żeńszczyzna> jest pojęciem starszym (XIV w.) i dużo szerszym niż słowo kobieta. Ma nadzwyczajny status, gdyż od niego zaczęło się odróżnianie gramatycznego rodzaju żeńskiego w językach, gdzie takie rozróżnienia wcześniej nie były obecne. Intuicyjnie wielu z nas wyczuwa, że <żeńskość> i <kobiecość> określają różne rzeczy, choć niejednokrotnie bardzo sobie bliskie. Słowa te są bardzo stare, były jednymi z najwcześniejszych określeń kobiety,  wspólnymi dla wielu języków słowiańskich. Pochodziły z tej samej grupy słów co <żona>, <żeński> oraz <rodzić>, od prasłowiańskiego rdzenia związanego z pojęciem rodzenia. Spacer <Gliwice – brakująca połowa dziejów miasta>, dzięki rozpiętości pojęcia <żeńszczyzna> zaprezentował a także wskazał wykorzystanie pierwiastka żeńskiego w architekturze i sztuce, też żeńskość z krwi i kości, tj. (her)storie konkretnych kobiet i żeńskich zbiorowości związanych z Gliwicami” – powiedziała autorka cyklu, dr Małgorzata Tkacz-Janik. 

Niedziela, 8 marca 2026, Willa Caro, godz. 11.00 

Cykl spotkań: Gliwice – brakująca połowa dziejów miasta

Spotkanie: Warsztat tworzenia osobistych/rodzinnych narracji (her)storycznych

Prowadzenie: dr Małgorzata Tkacz-Janik

Wstęp wolny, liczba miejsc ograniczona 

Organizator: Muzeum w Gliwicach

Muzeum w Gliwicach

ul. Dolnych Wałów 8a

44-100 Gliwice

www.muzeum.gliwice.pl

info@muzeum.gliwice.pl

Organizatorem Muzeum w Gliwicach jest Miasto Gliwice